یک کشف مهم باستانشناسی در استان البرز

باستانشناسها در هشتمین فصل از کاوش محوطه باستانی ازبکی در استان البرز به سازهای احتمالا هخامنشی برخورد کردند
اول صبح؛ باستانشناسها در هشتمین فصل کاوش باستانشناسی «دوشان تپه» از محوطههای اقماری تپه ازبکی، به سازهای معماری برخورد کردهاند که احتمال میرود متعلق به دوره هخامنشی باشد.
محوطه باستانی ازبکی در استان البرز و شهرستان نظرآباد، یکی از کهنترین محوطههای باستانی ایران و به جای مانده از ۹ هزار سال پیش از میلاد مسیح و یک محوطه متعلق به دوران ماد است. از سال ۱۳۷۷ تاکنون بخشهای مختلف محوطه باستانی ازبکی در حال کاوش باستانشناسی است.
محوطه باستانی ازبکی دارای یک دژ اصلی است که بر فراز تپه اصلی ازبکی قرار گرفته و دکتر یوسف مجیدزاده در ۱۹ فصل کاوش این تپه و محوطههای پیرامونی آن که از سال ۱۳۷۷ تا ۱۳۸۴ ادامه یافت، دریافت که با یک محوطه دوران ماد مواجه است که از هزاره نهم پیش از میلاد مسیح تا دو هزار پیش از میلاد دارای استقرار بوده است. او ابتدا براساس سفالهای خاکستری تپه اصلی ازبکی و بعدتر یافتن سفالهای آلویی رنگ که در محوطههای اقماری تپه اصلی ازبکی یافت این نظریه را ارایه کرد که مهاجمان به این منطقه که تصور میکرد از سیبری و سرزمینهای کاسی، روسیه فعلی در هزارههای پیش از میلاد هجوم آورده بودند، به تدریج در فرهنگ تپه ازبکی حل شده و با مردمان ازبکی درآمیخته و تشکیل خانواده داده و تمدن متفاوت خود را در کنار تپه ازبکی بنا کردند.
این نظریه حالا در کاوشهای جدید رد شده است و آنطور که فرزان احمد نژاد باستانشناس و معاون کاوشهای باستانشناسی دوشان تپه به همشهری گفته است، سفالهای آلویی رنگ متعلق به اقوام زاگرسنشین بودند که به دلیل تغییرات اقلیمی ناچار به ترک زادگاه خود و ورود به تمدن ازبکی شده و در همین نقطه با مردمان تپه ازبکی ازدواج کرده و تشکیل خانواده دادند و سپس فرهنگ خود را در کنار این تپه شکل دادند.
تپه ازبکی دارای ۵ محوطه و تپه باستانی است. تختگاه ازبکی، دژ اصلی یا همان تپه ازبکی، دوشان تپه، جیران تپه و مارال تپه محوطههای باستانی اطراف این تپه ۲۶ متری هستند که همگی آنها نشانههای دوره ماد را بیرون آورده اند.
حالا اما دکتر مهرداد ملک زاده باستانشناسی که از سه ماه قبل کاوشهای باستانشناسی دوشان تپه، یکی از محوطههای باستانی اقماری تپه ازبکی را در دست گرفته است در آخرین روز از پایان فصل هشتم کاوش این محوطه باستانی به همشهری گفت: در کاوش این فصل از محوطه باستانی دوشان تپه در جستجوی آثار دوره عصر آهن ۳ که همزمان با دوره مادها است بودیم. اما به سازهای رسیدیم که مادی نیست و براساس اندازه و چینش خشتها گمان بر آن است که سازه هخامنشی در دوشان تپه کشف شده است.
مهرداد ملک زاده گفت: هنوز در حال مطالعه سازه معماری نویافته دوشان تپه در محوطه باستانی ازبکی هستیم تا اطمینان پیدا کنیم این محوطه یک محوطه هخامنشی است. چون براساس سایز و اندازه خشتهای به کار برده شده در دیوارهای این سازه میتوان گفت این بنا یک بنای هخامنشی است. بنابراین اگر این فرضیه اثبات شود، این نخستین اثر دوره هخامنشی است که از محوطه باستانی ازبکی بیرون آمده است.
تپه ازبکی حدود ۱۲۰ هکتار وسعت دارد و مالکیت آن تا همین دو سال گذشته خصوصی بود و به دلیل حقوق مالکانه، دولت نمیتوانست عرصه و حریم این تپه و محوطههای اطراف آن را که تبدیل به زمین کشاورزی و باغ ویلا و دریاچه مصنوعی شده بود، آزادسازی کند. اما درست در همین سالهای گذشته بود که مالک زمینهای ازبکی تصمیم به هبه ۱۲ هکتار از زمینهای اطراف تپه اصلی ازبکی برای آزادسازی حریم این محوطه باستانی کرد.
حالا در دوشان تپه ازبکی، سازهای معماری نمایان شده است که دکتر مهرداد ملک زاده سرپرست هیات کاوش باستانشناسی این محوطه به همشهری گفته است به احتمال بسیار زیاد، این یک بنای هخامنشی است که که کاربری آن احتمالا اداری است و بخش دیگری از آن همچنان در زیر خاک پنهان است که نیازمند کاوشهای مجدد است.